معماری هنر ایده

در طول زمان در بسیاری از شهرهای ایران بناهایی مجموعه ای ساخته شده که گروه وبژه ای را در معماری تشکیل می دهند. احداث این گونه بناها سابقه ای بس طولانی دارد. کاوشها و بررسیهایی که اخیراً در محوطه ها و مناطق باستانی ایران انجام شده، نشان می دهد که به دلایل گوناگون مذهبی، نظامی و اقتصادی این گونه مجموعه ها شکل گرفته و توسعه یافته اند. از این مجموعه ها می توان مجموعه ی ساختمانهای منقوش در زاغه ی قزوین، بناهای چغازنبیل در خوزستان ، نوشیجان در همدان و حسنلو در آذربایجان ، متعلق به قبل از تاریخ ایران را نام برد. در دوره ی تاریخی یعنی در زمان حکومت هخامنشی ، نیشابور و ساسانی احداث اینگونه مجموعه ها ادامه یافت، از جمله بناهای فیروز آباد، نیشابور و سروستان در فارس، نسا در مرو و تخت سلیمان در آذربایجان ، علاقه مندی معماران و هنرمندان را به توسعه و ایجاد این شاخه از معماری نشان می دهد. در دوره ی اسلامی نیز، ایجاد و توسعه ی این مجموعه ها فزونی یافت و شاهکارهای معماری با این ویژگی به وجود آمد. پیدایش اینگونه مجموعه ها، با ایجاد یک آرامگاه ساده یا یک مکان مذهبی یا سیاسی شروع می شود، و در طول زمان با اضافه کردن بناهای دیگر، مانند مسجد، مدرسه، کتابخانه، آب انبار، خانقاه، زائر سرا و کاروانسرا به یک مجموعه ی بسیار زیبا و باشکوه تبدیل می شود( مانند مجموعه حرم حضرت رضا در مشهد، بقعه ی شیخ نعمت الله ولی در کرمان و مجموعه شیخ صفی در اردبیل)

ایجاد این گونه مجموعه ها، عمدتاً در بافت اصلی و مراکز شهرها به صورت سمبل به وجود می آید (مانند مجموعه ی مرقد حضرت معصومه در قم)